Λανθασμένοι τρόποι σκέψης

Παραθέτω και αναπτύσσω πιο κάτω λανθασμένους τρόπους σκέψης όπως η Συμπεριφορική Ψυχολογία έχει παρατηρήσει. Είναι σημαντικό πως η γνώση αυτών των λανθασμένων τρόπων σκέψης αλλά και άλλων ειδών/τρόπων συμπεριφοράς και προβλημάτων μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε το πως λειτουργεί ο άνθρωπος ως ψυχική οντότητα και να κατανοούμε πότε εμείς προσωπικά βρισκόμαστε σε τέτοιες καταστάσεις για να μπορούμε να βγαίνουμε από αυτές.

1. Όλα ή τίποτα. Βλέπουμε τα πάντα είτε άσπρο είτε μαύρο. Δεν υπάρχουν πολλές επιλογές για να ακολουθήσουμε και τα βλέπουμε όλα επιφανειακά και με απόλυτη γνώμη.

2. Καταστροφική σκέψη. Όλος ο κόσμος γύρω μας καταρρέει και ο νους τείνει να σκέφτεται την χειρότερη κατάσταση.

3. Γενίκευση. Συμβαίνει κάτι το αρνητικό πιστεύουμε ακράδαντα πως θα ξανασυμβεί και πως θα συμβαίνει πάντα, αφήνοντας έτσι το φόβο να κυριαρχεί και όχι τη λογική.

4. Επιλεκτικός τρόπος σκέψης. Πιστεύω ότι θέλω να πιστεύω.

5. Αυθαίρετα συμπεράσματα. Σε διάφορες καταστάσεις βγάζουμε συμπεράσματα τα οποία δεν συνάδουν, δεν δικαιολογούνται από τις περιστάσεις.

6. Μεγαλοποιούμε τα αρνητικά ή μειώνουμε τα θετικά. Πολύ συχνά θεωρούμε ότι δεν υπάρχει τίποτα σωστό, ακόμη και να καταφέρουμε να κάνουμε κάτι ηρωικό θα μειώσουμε τη σημασία του συνήθως γιατί δεν έχουμε εμπιστοσύνη στον εαυτό μας, δεν έχουμε αυτοπεποίθηση και κυριαρχεί η ηττοπάθεια.

7. Συναισθηματικός συλλογισμός. Χρησιμοποιούμε τα συναισθήματά μας για να ερμηνεύσουμε την πραγματικότητα.

8. Χρήση των "Πρέπει". Χρησιμοποιούμε τη λέξη "πρέπει" είτε προτρεπτικά (π.χ. πρέπει να πηγαίνω εκκλησία κάθε Κυριακή) είτε απαγορευτικά (π.χ. Πρέπει να σταματήσω να καπνίζω) σχηματίζοντας μια μορφή διαβίωσης η οποία στερεί την ίδια μας την προσωπική ελευθερία προσπαθώντας ενίοτε να μοιάσουμε σε αυτό που θεωρούμε σωστό, μεμπτό ή ιδανικό.

9. Χρήση χαρακτηρισμών. Δημιουργούμε αρνητική ταυτότητα για τον εαυτό μας ή για άλλους (π.χ. δεν είμαστε τέλειοι) συχνά προσπαθώντας να καλύψουμε αδυναμίες που έχουμε ή που πιστεύουμε ότι έχουμε. Άλλες φορές γίνεται συνειδητά ή ακόμη και ασυνείδητα για να ταιριάξουμε τον εαυτό μας σε ένα σύνολο ατόμων, σε μια ομάδα, στην οποία αισθανόμαστε ασφάλεια ή/και "κανονικοί".

10. Προσωποποίηση. Δίνουμε προσωπικό νόημα σε άσχετα γεγονότα.